LOGIN  Artykuły o kapeli dudziarz Galeria [Photogallery] dudziarz Materiały wideo dudziarz Plan koncertów dudziarz Kontakt English Deutsch Dutch
dudziarzNawigacja
Strona Główna
Artykuły o kapeli
Galeria [Photogallery]
Materiały wideo
Plan koncertów
Pliki do pobrania
Linki do ciekawych stron
Ważne informacje
Historia kapeli "Kotkowiacy"
Obecny skład kapeli
Stroje kapeli "Kotkowiacy"
Instrumenty kapeli
O Tomaszu Kotkowiaku
Kontakt z kapelą
Kontakt
Wyszukiwanie informacji
Szukaj
Informacje o stronie
dudziarzKapela Koźlarska
Kapela koźlarska jest to zespół muzyków, grający w składzie kozioł i skrzypce do początków XX wieku, w latach przed I wojną światową dołączył do tego składu klarnet Es, a w latach międzywojennych trąbka B. W takim zestawieniu kapele grają jeszcze w okresie powojennym i jak pokazują fakty wpływ na to gdzie i komu grały kapele miały finanse. Zmieniło się to w okresie, kiedy mecenat nad kulturą przejęło państwo.
dudziarzPlan koncertów
leftleft Maj 2017 rightright
N P W Ś C P S
  1 2 bullet 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
bullet 29 30 31      

bullet - koncert (kliknij, aby obejżeć szczegóły)
dudziarzLosowa fotografia
dudziarzGoście online
Aktualnie Gości Online: 1
dudziarzKozioł (weselny i ślubny)
Definicja wg encyklopedii PWN:

KOZIOŁ - muz. lud. instrument z grupy aerofonów stroikowych (kozioł wielkopolski, kozioł ślubny), odmiana dud, o większych rozmiarach, niższym stroju i miechu ze skóry koźlęcia; w niektórych okolicach Polski zw. też kozą (być może z powodu podobieństwa nazw utożsamiany mylnie z kobzą).

articles: koziol_weselny.jpg
Kozioł weselny (biały)
Rys historyczny

Zasięg geograficzny tego instrumentu jest niewielki. Kozły grupują się na obszarze między Trzcielem, Dąbrówką Wielkopolską, Małymi i Wielkimi Podmoklami, Nowym Kramskiem, Babimostem, Grójcem Wielkim, Wąchabnem, Chobienicami, Chrośnicą a Zbąszyniem. O istnieniu kozła na tym terenie - jako instrumentu polskiego - świadczą niemieckie rozprawy teoretyczne z XVI wieku. W tychże historycznych rozprawach czytamy o koźlarzach, którym "za uchem dźwięczą basy". Etnografowie odnotowują, że koźlarze grywali nawet na dworach duńskich.

W latach międzywojennych, kiedy Traktat Wersalski ustalił zachodnią granicę państwową kozioł znalazł się po jej obu stronach, lecz grajkowie nadal uprawiali ów rodzaj muzykowania. W okresie okupacji hitlerowcy całkowicie zakazali grania na koźle. Wówczas muzycy zmuszeni do zaniechania gry schowali swoje instrumenty jedni pod podłogą, inni w stodołach (patrz artykuł o Tomaszu Kotkowiaku), żeby z chwilą wyzwolenia ze zdwojoną siłą grywać stare polskie melodie. W czasach powojennych kapele koźlarskie w dalszym ciągu grywały na weselach i uroczystościach miejskich. Koźlarze z reguły byli graczami zawodowymi i często twierdzili, że "kozieł i skrzypce to u nas jedna muzyka"; byli pewni, iż ta muzyka nie ma prawa nigdy zaginąć. Okazałość instrumentu powodowała, że zarobki koźlarza były wyższe niż dudziarza (dochodziły przed II wojną do 20 zł dziennie). Wiązało się to jednak z intensywną pracą zarobkową.

Z koźlarzem z reguły zabierał się skrzypek, a nierzadko i cała kapela: kozioł, skrzypce, trąbka i klarnet . Terenem wyjazdów było Pomorze, miejscowości nadmorskie. Obcym pokazywano kozła jako coś nadzwyczajnego, natomiast na swoim terenie był instrumentem nieodzownym w codziennym i świątecznym życiu. Normalny zespół weselny stanowią (patrz artykuł o Kotkowiakach): kozioł, skrzypce i klarnet. Na zamożniejszych weselach używano jeszcze trąbki, na biedniejszych zaś tylko kozła i skrzypiec. To ostatnie zestawienie jest najpierwotniejsze i tworzy charakterystyczne dla Wielkopolski brzmienie muzyczne. Brzmienie kozła podobne jest do szałamajowego rejestru klarnetu, łącznie ze zwykłymi skrzypcami fabrycznymi daje głos o ciemnej barwie i niskiej pozycji legatowej, pełny nadzwyczajności, dostojeństwa i powagi. To jest powód, dla którego koźlarz zżyty ze spokojnym i niskim dźwiękiem swego instrumentu, pogardliwie nazywa piskliwych dudziarzy "szczekaczami", traktując oczywiście kozioł jako instrument nieporównanie doskonalszy od dudów. Niski dźwięk kozła podobny jest do takiego samego zestawu kozła ze skrzypcami na łużycach.
articles: koziol_slubny.jpg
Kozioł ślubny (czarny)

Kozioł, tak jak i dudy, składa się z czterech zasadniczych części: ręcznego mieszka mechanicznego, wora rezerwuarowego, jednej piszczałki melodycznej, jednej piszczałki bordunowej. Zasada wydobycia dźwięku jest identyczna jak przy dudach. Ręczny mieszek mechaniczny, przytwierdzony paskiem do prawego ramienia dudziarza, rozciągany i ściągany ruchem ramienia jak harmonijka, tłoczy powietrze poprzez odpowiednie wentyle do wora elastycznego. Wór uciskany lewą ręką gracza tłoczy z kolei zebrane w sobie powietrze do rur piszczałkowych osadzonych w worze. Rury te mają u swych wlotów stroik. Dłuższa rura, zwisająca przez lewe ramię nie ma otworów palcowych; jest to piszczałka bordunowa, wydająca stały, niezmienny w swej wysokości, bordunujący dźwięk. Krótka piszczałka, mająca siedem otworów palcowych, to piszczałka melodyczna. Obsługują ją obie dłonie grającego.

Kozły dzielą się na weselne, czyli białe oraz ślubne, czyli czarne. Żeby je dziś zobaczyć i usłyszeć koźlarzy należy - oprócz innych możliwości - przybyć jesienią na coroczną Biesiadę Koźlarską jaka od 1973r. odbywa się w Zbąszyniu. Jest to sztandarowa impreza Regionu Kozła . Najprężniejszymi ośrodkami kultury ludowej Regionu pozostają gminy: Zbąszyń, gdzie w Państwowej Szkole Muzycznej istnieje od lat jedyna w kraju klasa gry na instrumentach ludowych i gdzie od lat przedwojennych tańczy i śpiewa słynne "Wesele Przyprostyńskie" oraz Zbąszynek ze swoją kapelą "Kotkowiacy" i Zespołem Pieśni i Tańca im. Tomka Spychały w Dąbrówce WIkp. Od niedawna widać odrodzenie muzyki koźlarskiej w gminie Babimost, tutaj lekcji miejscowej młodzieży z obu Podmokli i Nowego Kramska udziela nauczyciel zbąszyńskiej PSM Henryk Skotarczyk. Podobnie dzieje się w gminie Siedlec, gdzie w 2003r. reaktywowano po 66 latach Konkurs Muzyki Ludowej w Kopanicy.

Artykuł zaczerpnięty z www.regionkozla.pl

Powrót